Македонија падна за уште три места подолу на Индексот на слобода на медиумите на Репортери без граници (РСФ), и годинава се најде на 45-то место. Минатата година, државата исто така забележа пад од 36-то на 42-то место. Севкупно земено, за две години државата се најде девет места подолу на овој индекс и премина од „задоволителна“ во „проблематична“ во однос на слободата на печатот. Како една од главните причини што ги посочуваат од РСФ, е ширењето дезинформации и ниското ниво на профеисонализам, како и влијанието од властите.
„Иако новинарите не работат во непријателска средина, широкораспространетите дезинформации и недостатокот на професионализам придонесува во намалувањето на општествената доверба во медиумите, што ги прави независните медиуми ранливи на закани и напади. Понатаму, владините функционери имаат тенденција да имаат слаби и понижувачки ставови кон новинарите“, пишува во објавата на Репортери без граници.
Оттаму додаваат дека иако телевизијата е доминантниот извор на информации, онлајн медиумите играат важна улога, но како што велат „мора да се направи разлика меѓу професионалните онлајн редакции кои вработуваат новинари и објавуваат оригинални содржини и индивидуални портали кој плагијализираат и копираат содржини. Исто така, постои голема разлика меѓу користењето и довербата: најгледаните ТВ станици – Алсат, Сител, МТВ1, Канал 5 – имаат низок индекс на доверливост“.
Во продолжение се посочува дека севкупното опкружување останува наклонето кон слобода на печатот, но владините агенции не се многу транспарентни и критичкото новинарство е сè повеќе изложено на напади.
„Поради силни политички поделби, медиумите можат да бидат под притисок од властите, политичарите и бизнисмените и на национално и на локално ниво. Двете најголеми партии (на власт и во опозиција) создадоа паралелни медиумски системи преку кои го насочуваат своето политичко и економско влијание. Јавниот сервис има недостаток од уредувачка и финансиска независност“, објави РСФ.
Во однос на правната рамка, оттаму посочуват дека додека уставот ја гарантира слободата на говор ја забранува зензурата, земјата бавно го усогласува законодавството со стандардите на Европската Унија, каде има намера да се придружи.
„Стратешките тужби против јавно учество (СЛАПП) служат како инструменти на заплашување и притисок врз независните медиуми. Повторното воведување на законската можност националните и локалните власти да се рекламираат во приватни медиуми поттикнува загрижност за можното поврзано политичко влијание“, велат од РСФ.
Што се однесува до економскиот контекст, се вели дека иако одреден вид на медиумска концентрација е забранета со закон, уредништвото на некои од големите ТВ канали е изложено на економски притисок од страна на сопствениците.
„Државното финансирање е ограничено и нетранспарентно, а независните медиуми во голема мера се потпираат на донатори. Проектно-базираните странски грантови едвај придонесуваат кон нивниот опстанок, но не и кон нивниот развој. Новинарството е многу несигурна професија. Некои медиуми се цел на влијание и мешање од страна на маркетинг агенциите“, велат од РСФ.
И во однос на социолошко-културниот контекст од Репортери без граници повторно го нагласуваат проблемот со ширење дезинформации, потенцирајќи дека „иако не постојат јасни ограничувања во општественото и културното опкружување, социјалните мрежи и дигиталната сфера генерално го овозможуваат ширењето на дезинформации и сајбер закани“.
Како што додаваат, ова во комбинација со ниските професионални стандарди, придонесува за пад на јавната доверба во медиумите и го трасира патот кон напади на новинарите врз база на пол, етничка припадност или религија.
„Неколку инциденти го намалија чувството на безбедност кај новинарите, вклучувајќи напади на нивниот имот и случаи на полициско вознемирување. Од една страна, специјален обвинител беше назначен да ги води случаите со напади против новинарите во главниот град, додека се размислува за отворање на слични канцеларии во другите градови во државата. Од друга страна, новинарите кои го покриваат обвинителите се соочуваат со значителен притисок“, заклучуваат од РСФ.