Вашингтон и Иран во голема мера преговараа за меморандум за разбирање за мировен договор што би го отворил Ормускиот теснец, изјави американскиот претседател Доналд Трамп, додека се зголемуваа очекувањата дека пресвртницата би можела да биде неизбежна во тримесечната војна.
Трамп објави на социјалните мрежи дека новиот договор би го отворил теснецот, виталниот бродски премин чие затворање предизвика глобална енергетска криза откако САД и Израел ја започнаа војната против Иран во февруари. Тој не кажа што друго би било вклучено во договорот.
„Конечните аспекти и детали од Договорот во моментов се дискутираат и наскоро ќе бидат објавени“, напиша Трамп на Truth Social во саботата.
Различни медиуми во САД и Иран соопштија дека меморандумот што би можел да доведе до договор поставува фазна рамка за прекинување на месеците борби, наскоро повторно отворање на водниот пат и укинување на американската блокада врз Иран. Плановите за залихите на збогатен ураниум на Иран, за кои Вашингтон инсистираше да се откажат, ќе бидат договорени во рок од 30 до 60 дена, се вели во извештаите.
Државниот секретар на САД, Марко Рубио, кој е во посета на Индија, рече дека повеќе вести би можеле да дојдат во недела и дека постои можност за добри вести за теснецот во рок од неколку часа. Висок ирански извор за Ројтерс изјави дека доколку Врховниот совет за национална безбедност на Иран го одобри меморандумот, тој ќе биде испратен до врховниот лидер ајатолахот Моџтаба Хамнеи за конечно одобрување.
Но, иранската новинска агенција Тасним соопшти дека разликите остануваат околу една или две клаузули. Тасним цитираше извор кој вели дека нема да има конечно разбирање ако САД продолжат да создаваат пречки.
Договорот со кој се зацврстува кревкиот прекин на огнот би донел олеснување на пазарите, но нема веднаш да ја смири глобалната енергетска криза, која ги зголеми цените на горивото, ѓубривата и храната.
Дури и ако војната заврши сега, целосниот проток на нафта низ теснецот нема да се врати пред првиот или вториот квартал од 2027 година, изјави минатата недела шефот на државната нафтена компанија на Обединетите Арапски Емирати, АДНОК.
Аксиос доцна во саботата објави дека САД и Иран се блиску до договор, за кој се вели дека нема да вклучува никакви патарини за бродовите што транзитираат низ теснецот, додека Иран ќе може слободно да продава нафта.
Во замена, САД ќе ја укинат блокадата на иранските пристаништа и ќе се откажат од некои санкции за иранската нафта, соопшти американскиот новински медиум, цитирајќи американски функционер.
Нацрт-договорот, исто така, вклучува обврски од Иран никогаш да не се стреми кон нуклеарно оружје.
Трамп, иако нудеше разни воени цели за време на конфликтот, постојано повторуваше дека САД го нападнале Иран за да го спречат да се здобие со нуклеарно оружје.
Иран долго време негираше дека се стреми кон такво оружје и вели дека има право да збогатува ураниум за цивилни цели, иако чистотата што ја постигнала далеку ја надминува потребната за производство на електрична енергија.
Иранската новинска агенција Фарс соопшти дека нацртот, исто така, предвидува дека САД и нивните сојузници нема да го напаѓаат Иран или неговите сојузници, а за возврат Иран ветува дека нема да започне превентивни напади врз нив.
Истакнатиот израелски политичар Бени Ганц рече дека би било стратешка грешка Израел да прифати прекин на огнот во Либан, каде што се бори против милицијата Хезболах поддржана од Иран, како дел од договорот со Иран.
Тој објави на X дека Израел има обврска да ги заштити жителите во близина на границата и треба да отфрли секој таков предлог од САД.
Извори изјавија за Ројтерс дека предложената рамка ќе се одвива во три фази: формално завршување на војната, решавање на кризата во Ормускиот теснец и започнување 30-дневен прозорец за преговори за поширок договор, кој може да се продолжи.
Еден од пакистанските извори рече дека ако САД го прифатат меморандумот, понатамошни разговори би можеле да се одржат по завршувањето на муслиманскиот празник Бајрам во петок.
Трамп, чиј рејтинг на одобрување е погоден од влијанието на војната врз цените на енергијата во САД, во петокот изјави дека нема да присуствува на свадбата на својот син овој викенд, наведувајќи го Иран меѓу причините за останување во Вашингтон.