Мисијата на ОН за утврдување факти за Иран соопшти дека постојат разумни основи да се верува оти САД стојат зад два воени напади врз училиште и спортски објект во Иран во февруари, како и дека тие претставуваат воени злосторства. Исто така, утврдено е дека иранските власти извршиле злосторства против човештвото за време на смртоносното задушување на антивладините протести.
Наодите во новиот извештај на Независната меѓународна мисија за утврдување факти за Иран – кој треба да му биде поднесен на Советот за човекови права на ОН во Женева – го разгледуваат однесувањето на САД за време на војната во Иран што започна во февруари, како и одговорот на иранската влада на немирите низ целата земја кои почнаа кон крајот на декември.
Пентагон одби да го коментира извештајот изготвен од надворешна организација.
„Нашата истрага е во тек и во моментов немаме ништо за соопштување“, се наведува во соопштението. Портпаролката на Белата куќа, Ана Кели, во одговор на извештајот изјави дека Советот за човекови права на ОН не постигнал ништо за човековите права, додавајќи дека Иран е единствената страна во тековниот конфликт што извршила воени злосторства.
Постојаната мисија на Иран во Женева не одговори веднаш на барањата на Ројтерс за коментар.
Американските власти претходно изјавија дека воените операции се спроведуваат во согласност со законите за вооружен конфликт, додека Иран постојано ги отфрла обвинувањата за систематско кршење на правата.
Мисиите на ОН за утврдување факти се истражни, а не судски тела, и затоа не покренуваат кривични постапки. Сепак, нивните наоди можат да се користат во кривични истраги од страна на национални судови или меѓународни трибунали, како што е Меѓународниот кривичен суд. Државите ќе разговараат за наодите од извештајот кога тој ќе биде претставен пред Советот за човекови права во Женева во понеделник.
Експертите на ОН соопштија дека нашле разумни основи да веруваат оти американските сили се одговорни за нападот врз основното училиште „Шаџарех Тајебе“ во градот Минаб, каде што загинаа повеќе од 150 луѓе, вклучително и околу 120 ученици, според податоците на иранските власти.
Мисијата заклучи дека нападот претставувал неселективен напад што предизвикал смрт на цивили и штета на цивилната инфраструктура, што според меѓународното право претставува воено злосторство.
„Напротив, САД ги насочија нападите кон училишната зграда иако беа свесни за значителниот ризик од погодување цивилен објект и постапија непромислено во однос на можноста тоа да се случи.“
Во јуни, американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека никој намерно не нападнал училиште за девојчиња во Иран во текот на февруари, повикувајќи се на истрагата за инцидентот. „Ројтерс“ прв објави дека почетната внатрешна истрага на американската војска покажала оти американските сили веројатно биле одговорни за смртоносниот напад во Минаб, во јужен Иран.
Оттогаш, Пентагон го подигна нивото на истрагата, но не објави никакви прелиминарни наоди.
Експертите на ОН оценија дека училиштето било јасно препознатлив цивилен објект и не пронајдоа докази дека тоа се користело за воени цели.
Експертите дојдоа до сличен заклучок и во врска со нападот врз спортски центар во Ламерд. Во извештајот се наведува дека нападот оштетил блиски станбени згради и училиште, при што загинале и биле повредени 22 цивили. Заклучено е дека нападот бил неселективен и затоа претставувал воено злосторство.
Американската централна команда во соопштение од март наведе дека американските сили тој ден не извршиле никакви напади врз градот Ламерд.
Истрагата на мисијата на ОН утврди дека иранските власти спровеле широко распространет и систематски напад врз цивили за време на протестите што избувнаа кон крајот на декември минатата година, вклучувајќи незаконски убиства, тортура, произволни притворања, присилни исчезнувања и сериозни ограничувања на слободата на изразување.
Групите за човекови права тврдат дека меѓу загинатите имало и случајни минувачи, за време на најголемата репресија по доаѓањето на шиитските муслимански свештеници на власт во револуцијата од 1979 година. Техеран ги обвини терористите и изгредниците поддржани од прогонети противници и странски непријатели, како што се САД и Израел.
Во извештајот се наведува дека не можело независно да се потврди бројот на загинати, но се изразува уверување дека бројот на загинати и повредени веројатно е многу поголем од официјалните податоци, според кои загинале 3.038 лица, а 25.000 биле повредени. Одговорот на владата на протестите — вклучувајќи насилство и убиства, прекин на интернетот и примена на смртна казна — претставуваше значителна ескалација во однос на претходните обрасци на задушување на несогласувањето, се наведува во извештајот.
