Швајцарија изгубила речиси една петтина од својот мраз за само пет години, што претставува драматична промена на изгледот на оваа алпска земја, чии големи бели глечери се претвориле во карпести пустини налик на површината на Месечината, велат научниците.
Според годишниот извештај за следење на состојбата, швајцарските глечери се намалиле за 5,5% во првите осум месеци од 2026 година, по лето обележано со екстремни горештини и зима со малку снег. Ова намалување на волуменот на мразот е веднаш зад рекордот поставен во 2022 година и ја зголемува вкупната загуба на глечерски мраз од 2021 година наваму на 19,4%.
Матијас Хус, глациолог од ETH Цирих и главен автор на извештајот, изјави дека многу луѓе не сфаќаат колку брзо се повлекуваат глечерите, ниту пак дека пред само една генерација, некои од денес оголените локации се наоѓале под стотици метри мраз. Научниците сè уште немаат направено официјален попис на изгубените глечери за оваа година, но велат дека биле сведоци на исчезнувањето на голем број помали глечери.
„Минатата недела посетив еден од нив и навистина е впечатливо да се стои во тој пејзаж налик на Месечината, каде што пред само неколку години имало дебел слој мраз – огромен глечер“, рече Хус. „А сега тоа е карпеста пустина, каде што сè уште лежат расфрлани блокови од стар мраз што се топат врз жешките карпи.“
Извештајот, кој е резултат на соработката меѓу Швајцарската мрежа за следење на глечерите и Швајцарската комисија за набљудување на криосферата, покажа дека просечната дебелина на поединечните глечери се намалила за меѓу 2,5 и 4 метри во 2026 година. Хус истакна дека научниците сè почесто забележуваат уривање на глечерите одвнатре – како последица на внатрешни текови под мразот кои создаваат шуплини – наместо само нивно повлекување поради топлината на површината.
„Во средината на мразот се појавуваат огромни дупки, како во швајцарско сирење, чии сводови се уриваат“, рече Хус. „Тоа се процеси што ги раздробуваат глечерите и предизвикуваат уште побрзо повлекување.“ Европа се загрева двојно побрзо од глобалниот просек поради ефектите на задржување топлина предизвикани од загадувањето со фосилни горива и уништувањето на природата, при што алпските региони се соочуваат со некои од најдраматичните промени.
Анализата објавена од „МетеоШвајц“ во вторникот покажа дека летниот полугодишен период, од април до септември, бил најтопол и најсушен откако се водат мерењата, односно од 1864 година. Во тој период, човештвото испуштило 1,8 трилиони тони јаглерод диоксид во атмосферата и ја загреало планетата за околу 1,4 Целзиусови степени.
Жештините ова лето биле поинтензивни отколку во 2022 година, но загубата на мраз во Швајцарија за малку не ги достигнала рекордните нивоа забележани таа година. Научниците ова го припишуваат на ограничените количини прашина од Сахара – која го валка снегот и го спречува да ја рефлектира сончевата светлина – како и на нешто поголемата снежна покривка на крајот од зимата и поголемото количество сончева светлина во текот на летото.