Најмалку 57 луѓе загинаа при масовниот премин од Мароко кон шпанската автономна територија Сеута која се наоѓа на северот на Африка, додека десетици илјади од оние што успеале да влезат веќе се вратиле во Мароко.
Шпанското Министерство за внатрешни работи процени дека од четвртокот во Сеута влегле околу 50.000 луѓе. Претседателот на локалната власт, Хуан Хесус Вивас, процени дека бројката била повисока односно околу 60.000 луѓе, што е еднакво на речиси 70 отсто од редовното население на градот.
До петокот вечерта околу 48.300 лица веќе се вратиле во Мароко, соопштија шпанските власти. Голем дел се вратиле доброволно откако во пренатрупаниот град не можеле да најдат храна, засолниште или можност да продолжат кон континентална Европа. Ројтерс и Асошиејтед прес јавуваат дека стотици луѓе се враќале преку граничните премини и отворите во оградата.
Дел од загинатите се удавиле обидувајќи се да допливаат до шпанската територија, а други биле прегазени во турканицата на плажата Тарахал, во близина на границата. Шпанските власти предупредија дека може да има и дополнителни жртви на мароканската страна.
Шпанија распореди војници и дополнителни полициски сили за да ја врати контролата врз границата. На мароканската страна полицијата употребила солзавец, палки и водени топови за да ги растера групите што се обидувале да стигнат до Сеута. Во судирите биле запалени автобус и повеќе автомобили.
Премиерот на Шпанија, Педро Санчез, во петокот ја посети Сеута и масовното преминување го опиша како „напад врз територијалниот интегритет“ на земјата. Тој вети дека ќе бидат употребени сите државни ресурси за враќање на безбедноста и нормалното функционирање на градот. Шпанската влада соопшти дека министерот за внатрешни работи Фернандо Гранде-Марласка ќе остане во Сеута за да ја надгледува состојбата.
Дезинформации на социјалните мрежи
Точната причина поради која толку голем број луѓе истовремено се упатиле кон Сеута сè уште не е целосно утврдена. Шпанската влада смета дека криумчарските мрежи злоупотребиле неодамнешна одлука на Врховниот суд и ширеле дезинформации дека мигрантите што ќе пристигнат по морски пат нема да можат да бидат вратени.
Судската одлука, всушност, забранува луѓето пресретнати на море веднаш и без постапка да бидат протерани. Таа не го спречува нивното подоцнежно враќање преку редовна правна процедура.
На социјалните мрежи се ширеле снимки од успешни преминувања, како и пораки дека границата е „отворена“. Млади Мароканци изјавиле за Ројтерс дека токму објавите на Инстаграм ги поттикнале да тргнат кон границата.
Зад масовното движење стојат и подлабоки економски причини. Сиромаштијата, високата невработеност меѓу младите и незадоволството од јавните услуги во Мароко со години поттикнуваат обиди за заминување во Европа. Според официјалните податоци што ги пренесува Ројтерс, една четвртина од Мароканците на возраст од 15 до 24 години не се вработени, ниту се вклучени во образование или обуки. Мирното море во овој период од годината дополнително го олеснило обидот за преминување со пливање.
Нема докази за вмешаност на Израел или САД
Кризата предизвика и нов дипломатски судир меѓу Шпанија и Израел. Израелскиот амбасадор во Обединетите нации, Дани Данон, на социјалната мрежа Икс ја критикуваше шпанската миграциска политика и побара Мадрид да објасни зошто сè уште ги задржува Сеута и Мелила, кои ги нарече „колонијални енклави“.
Шпанскиот министер за транспорт Оскар Пуенте ја сподели објавата на Данон и кусо одговори дека „сè станува прилично јасно“. Неколку шпански коментатори и пратеникот Габриел Руфијан потоа изнесоа тврдења дека кризата им оди во прилог на Израел и на САД или дека претставува одмазда поради ставовите на владата на Санчез за Газа. Анадолу ги пренесе овие политички обвинувања.
Сепак, ниту шпанските власти ниту меѓународните агенции не објавија докази за американско или израелско учество во организирањето на преминувањата. АП во посебна проверка на фактите ги оцени овие тврдења како непоткрепени.
Не е потврдено ниту дека Мароко намерно ја отворило границата. Новинар на АП забележал дека дел од мароканските полицајци првично не интервенирале додека илјадници луѓе се движеле кон Сеута, но силите подоцна употребиле солзавец, палки и водени топови. Мароканската амбасадорка во Шпанија, Карима Бенјаич, изјави дека кризата се случила спротивно на волјата на Рабат.
Слична криза се случи во мај 2021 година, кога околу 8.000 луѓе влегоа во Сеута за два дена откако мароканските власти ја намалија контролата на границата. Тој потег беше широко протолкуван како одговор на одлуката на Шпанија да му овозможи лекување на лидерот на движењето за независност на Западна Сахара.
Реакции и гранични контроли во Европа
Италија воведе привремени проверки за патниците што пристигнуваат од Шпанија по воздушен и поморски пат, додека Франција најави засилени контроли на својата граница со Шпанија.
Сепак, еврокомесарот за миграција Магнус Брунер соопшти дека до петокот ниту едно од лицата што влегле во Сеута не стигнало до континенталниот дел на Европската Унија. За патувањето од Сеута и Мелила кон европското копно веќе важат посебни гранични проверки.
Сеута и Мелила се шпански автономни градови на северноафриканскиот брег и единствените копнени граници меѓу ЕУ и Африка. Мароко не ги признава како шпански територии и ги смета за окупирани области. Сеута, град со околу 85.000 жители, со децении е една од главните точки на миграциски и дипломатски тензии меѓу Мадрид и Рабат.