Украинскиот претседател Володимир Зеленски ги истакна црвените линии на Киев за мировните преговори, територијалниот интегритет и идните безбедносни аранжмани во опширно интервју со британскиот водител Пирс Морган. Зборувајќи во услови на континуирани борби и чувствителни меѓународни преговори, Зеленски нагласи дека завршувањето на војната е непосреден приоритет – но не по цена на демократскиот легитимитет, територијалниот интегритет или веродостојните долгорочни безбедносни гаранции.
Зеленски истакна дека непредвидливоста на Русија е голема закана за иднината и мирот, заради што бараат гаранции кои ќе траат подолго од 20 години.
„Денес никој не може да ни даде цврст збор. Америка е силна земја и ни се потребни нивните безбедносни гаранции. Но дури и со тоа, никој не може да ни каже ниту да ни даде збор дека Путин нема повторно да се врати“, изјави Зеленски.
Прво мир, потоа историја
Зеленски ги отфрли сите историски оправдувања за руската агресија. Според него, долготрајните дискусии за историските наративи или личности го одвлекуваат вниманието од итната задача за запирање на војната.
„Не ми требаат сите овие историски глупости за да ја завршам оваа војна и да преминам на дипломатија. Бидејќи ова е само тактика на одолговлекување на времето. Прочитав не помалку книги по историја од Путин. И научив многу. Знам повеќе за неговата земја отколку што тој знае за Украина. Едноставно затоа што бев во Русија во многу градови. Фокусот мора да биде на прекинување на борбите сега“, нагласи претседателот.
На прашањето дали елиминирањето на лидерот на Русија ќе го промени текот на настаните, Зеленски одговори дека прашањето се протега подалеку од една индивидуа. Тој предупреди дека системските проблеми во политичката структура на Русија веројатно ќе продолжат без оглед на тоа кој ја држи власта.
Избори за време на војна
Зеленски рече дека меѓународните партнери треба да разјаснат дали навистина ги поддржуваат демократските процедури или едноставно бараат политички промени. Тој нагласи дека одлуките за изборите му припаѓаат исклучиво на украинскиот народ и не можат да бидат диктирани од странство.
Иако истакна дека и општеството и парламентот моментално се спротивставуваат на одржувањето избори за време на активни непријателства, Зеленски рече дека би бил подготвен да се консултира со пратениците доколку привременото прекин на огнот – на пример, двомесечно примирје – создаде реални услови за гласање. Во исто време, тој нагласи дека секој изборен процес мора да придонесе за вистинска стабилност, а не да ја продлабочува неизвесноста.
Окупирани територии и иднината на Донбас
Зеленски призна дека Украина во моментов нема доволно воена поддршка за целосно протерување на руските сили од сите окупирани територии. Сепак, тој јасно стави до знаење дека Киев нема намера да се откаже од својот територијален интегритет. Тој истакна двојна стратегија за враќање на окупираните региони: комбинација од воен притисок и дипломатски преговори.
Конкретно во врска со Донбас, претседателот отфрли секаков предлог за отстапување на регионот и го нарече прашање на национални вредности, човечки животи и долгорочна безбедносна стратегија.
„Не можам да поддржам таква идеја. И мислам дека под какви било многу тешки околности, не сум сигурен дека нашиот народ ќе биде подготвен. Бидејќи, како што рековте, илјадници, десетици илјади Украинци загинаа во оваа насока, бранејќи го овој дел од Украина“, рече тој.
Членство во НАТО и безбедносни гаранции
Осврнувајќи се на евроатлантските аспирации на Украина, Зеленски изјави дека Киев ги исполнил потребните критериуми за членство во НАТО. Конечната одлука, истакна тој, е на земјите-членки на Алијансата, но инсистираше дека Украина мора да биде директно вклучена во дискусиите во врска со нејзината иднина.
„Знам дека Американците, а можеби и некои Европејци, разговараат за нов документ со Русија – меѓу НАТО и Русија. Кога ќе имаат таков документ, ќе можат да разговараат за сè. Но, за мене е важно да разговараат за нашето потенцијално место во НАТО со нас. Не само со Русите – со нас. Бидејќи тоа нè засега“, рече Зеленски.
Безбедносните гаранции, додаде тој, остануваат од суштинско значење. Без нив, ризикот од обновена руска агресија би продолжил.
Женевски разговори: Различни ставови
Зеленски, исто така, коментираше за неодамнешните преговори во Женева во кои учествуваа Украина, САД и Русија.
„Воените претставници во трилатералниот формат разговараа за тоа како да се развие мисија за следење на прекинот на огнот, кога ќе се воспостави, кога политичкиот пат ќе ги отвори овие можности. Тие разговараа за деталите, техничките нијанси и можностите на двете страни. И пред сè на Американците, бидејќи тие ќе имаат водечка улога во следењето. Во тек е тешка дискусија околу улогата на Европејците. За нас, нивната улога е од големо значење“, изјави Зеленски.
Генерално, тој ги опиша дискусиите како конструктивни, но призна дека сите три страни имаат различни ставови за територијалните прашања. Според претседателот, премостувањето на тие разлики ќе биде предизвик, иако Украина останува посветена на дијалогот. Зеленски потврди дека се очекува следната рунда разговори да се одржи во Швајцарија.
Зеленски рече дека неодамнешните трилатерални преговори во Женева меѓу Украина, Русија и САД резултираа со значаен напредок во воените прашања, додека политичките дискусии остануваат сложени и нерешени.