Од владината прес-служба информираат дека премиерот Мицкоски ќе оствари средба со Антонио Кошта, по што ќе следи состанок помеѓу владината делегација и делегацијата предводена од претседателот на Европскиот совет. Мицкоски и Кошта потоа ќе одржат заедничка прес-конференција во Владата.
Претседателот на Европскиот совет од вчера е во посета на Западен Балкан, за да се сретне со лидерите од регионот и да биде ко-претседавач на самитот ЕУ-Западен Балкан во Тиват, Црна Гора на 5 јуни. Претседателот Кошта ќе разговара за можностите и предизвиците околу проширувањето, постепената интеграција, регионалната соработка, безбедноста и стабилноста.
„Мојата втора турнеја низ Западен Балкан испраќа јасен сигнал: посветеноста на ЕУ кон регионот е реална, исто толку реална колку и можноста за проширување. Моментумот е тука. Сега е време да се испорачуваат резултати“, изјави Кошта пред посетата на регионот.
Во Скопје тој ќе допатува од Тирана, каде ќе се сретне со тамошните лидери, а посетата ја започна вчера од Сараево. Утре Кошта ќе се упати кон Приштина, додека в четврток тој ќе го посети Белград. Турнејата ќе ја заокружи со посета во Црна Гора. На 5 јуни Кошта ќе биде ко-претседавач на самитот ЕУ-Западен Балкан, чија главна тема е „Заедничкиот просперитет и стабилност на ЕУ и Западен Балкан“.
Клучната тема и во Македонија, и во Албанија, Косово, БиХ и во Србија е проширувањето на Унијата и подготовките за претстојниот Самит ЕУ – Западен Балкан. Сите земји на Западен Балкан очекуваат дека во Тиват ќе се разговара за недостатоците на самиот процес на проширување.
Во однос на Македонија позицијата на ЕУ за уставни измени и почеток на преговори досега официјално не е променета. Сепак, по цврстиот став на македонската Влада во однос на внесување на Бугарите во Уставот и барањето гаранции, според изјави на претставници на администрацијата во Брисел и на земјите членки на ЕУ се чувствува дека има одредена промена во европскиот поглед на ова прашање. Македонија во изминатите две децении направила повеќе отстапки отколку која било друга земја-кандидат, велат дел од европските политичари. Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ е меѓу европските лидери кои јавно укажуваат дека земјата заслужува напредок поради компромисите што ги направи, предупредувајќи дека кредибилитетот на ЕУ трпи штета кога договорените услови постојано се надградуваат со нови барања.
„Подготвени сме да разговараме со секого на која било тема, подготвени сме да бараме решенија и тука не треба никој да има дилема, но тие решенија мора да бидат достоинствени и тие решенија мора да опфатат заштита на македонскиот национален идентитет“, изјави вчера македонскиот премиер Христијан Мицкоски.
Од усвојувањето на францускиот предлог во 2022 година до денес сепак има одредени поместувања. Во Брисел сè погласно се зборува дека сегашниот модел на проширување не функционира доволно ефикасно.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц неодамна изјави дека се потребни нови форми на интеграција, кои би овозможиле земјите-кандидати постепено да се вклучуваат во европските политики и институции уште пред полноправното членство. Во Брисел веќе се разгледуваат модели за поширок пристап до единствениот европски пазар, за фазно членство и постепено преземање на правата и обврските што ги носи Унијата. Европските лиде сè почесто изјавуваат дека сегашниот систем е ранлив на билатерални блокади кои немаат директна врска со европските критериуми и стандарди. А за ова најдобра илустрација претставува блокадата на Бугарија на европската интеграција на Македонија во ЕУ.
Во Софија се доследни: услов не е само внесувањето на Бугарите во македонскиот Устав. Следуваат прашањата околу историското наследство, јазикот, националниот идентитет… прашања што длабоко задираат во јазичниот, историскиот и националниот идентитет на Македонците.
Очигледно е дека ЕУ бара нова формула за проширување, а во Брисел сѐ почесто се предупредува на опасностите од билатерализација на европската агенда и од политички блокади. Кошта денеска во Скопје ќе треба да даде некои одговори во однос на таквата подготвеност на Брисел за да го зачува кредибилитетот на проширувањето.
А.Д.