Здружението на новинари на Македонија (ЗНМ), Македонскиот институт за медиуми (МИМ) и Советот за етика во медиумите во Македонија (СЕММ) денес го објиавија новиот изменет Кодекс на новинари, кој изминатиот период го правеше работна група од претставници на органзациите. Во новиот Кодекс се наведени информациите за како да се користи вештачката интелигенција во секојдневното новинарство, како да се известува за самоубиства и за ранливи групи, но и како да се разграничи реклама од медиумска содржина.
Чадиковски истакна дека досегашниот Кодекс повеќе од 25 години бил темелот на новинарството, но, светот во меѓувреме драстично се променил со напливот на дигитални платформи, алгоритми и вештачка интелигенција.
„Во таков свет логично беше да се прашаме дали старите етички принципи се доволни, а одговорот е сосема јасен. Тоа е дека основните вредности на новинарството и во 2000-тите и денеска не се менуваат и нема да се сменат. Вистината, проверката на фактите, независноста, јавниот интерес и одговорноста кон граѓаните пред сѐ остануваат темел на оваа професија“, рече Чадиковски.
Новиот Кодекс за првпат се осврнува кон предизвиците на дигиталната ера, вклучително и употребата на вештачка интелигенција, транспарентноста, судирот на интереси, како и заштитата на достоинството и приватноста, посочувајќи дека на Кодексот се работело повеќе од две години во инклузивен процес со новинари, експерти и саморегулаторни тела, креирајќи автентичен македонски производе отпорен на притисоци.
Новиот Кодекс воведува правила и насоки за користење на вештачката интелигенција во редакциите, ги зајакнува стандардите за транспарентност, исправки и судир на интереси, и посветува поголемо внимание на достоинството на жртвите, заштитата на децата и приватноста.
На промоцијата се обрати и претседателот на Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС), Александар Кржаловски, кој упати честитки за инклузивниот процес на носење на документот, но сподели и научени лекции од практиката со Кодексот за граѓански организации.
Кржаловски укажа на ризикот актот да остане само на хартија доколку не се воспостават силни механизми за негова имплементација. „Прашањето е како ќе се применува и како ќе се контролира понатаму и како ќе се укажува на пропустите, бидејќи она што заклучивме кај граѓанските организации иако веќе има над 150 организации потписнички на тој кодекс, само 25 отсто ги исполнуваат обврските од истиот тој кодекс. Со оваа лекција сакам да укажам што ве очекува во понатамошниот тек на примената на новиот Кодекс на новинарите. Се надевам дека МИМ, заедно со останатите чинители, ќе изработи ефикасни механизми за сето ова да се почитува, а новинарите нема да го видат ова само како лист хартија, туку навистина ќе го применуваат“ истакна Кржаловски.
Во Кодекстот пишува дека слободата на медиумите е неприкосновено право. Мисијата на новинарството се темели врз правото на секој човек да има пристап до информации и идеи, во согласност со Универзалната декларација за човекови права и Уставот на РСМ.
Задача и обврска на новинарите е да ги почитуваат вистината и правото на јавноста да биде навремено и точно информирана. Одговорноста на новинарот кон јавноста има предност пред обврските кон работодавачите или која било власт. Новинарот го штити јавниот интерес.