На 11 октомври, во Музејот на македонската борба, Скопје ќе биде домаќин на „BALKAN AFFAIRS – The fragile art of living together“, меѓународен проект на германскиот ансамбл Neue Vocalsolisten Stuttgart, во кој седум композитори од седумте држави наследнички на поранешна Југославија преку современата музика ги преиспитуваат заедничкото минато, последиците од војните и предизвиците на живеењето заедно.
Создаден како уметнички простор за соочување со колективната меморија и различните толкувања на балканската историја, „BALKAN AFFAIRS“ отвора прашања за национализмот, етничките и верските поделби, насилството, носталгијата по поранешна Југославија, хиперинфлацијата, европските интеграции и надежта на генерациите што пораснаа во сенката на војните. Преку иронија, сарказам, лични сведоштва и експериментален музички јазик, проектот ја истражува кревката граница меѓу заедничкото наследство и општествените поделби што продолжуваат да го обликуваат регионот.
Во фокусот се седум современи композиции што ги спојуваат човечкиот глас, електрониката, видеото, звучните инсталации и елементите на традиционалната музика. Разновидните уметнички пристапи создаваат повеќеслоен портрет на Балканот – простор во кој личните и семејните приказни се испреплетуваат со колективната историја, а музиката станува средство за сведочење, преиспитување и отпор.
Особено силен е антивоениот и човечкиот аспект на проектот. Во „SCREAdoM“ на Петра Страховник, преку екстремни вокални техники и елементи на перформанс-уметност, се отвора темата за страдањето на жените жртви на воено сексуално насилство и долготрајните психолошки последици од траумата. „The Blue Giraffe“ на Хелена Скљаров, обликувана како мрачна бајка со видео и електроника, ги разобличува омразата, дискриминацијата и национализмот, поставувајќи прашања за манипулацијата со вистината и општествените механизми на исклучување.
Во „Apparatus“ на Нина Перовиќ, архивските снимки од војната се испреплетуваат со турбофолк, фолклорни елементи и интимни семејни видеоснимки, создавајќи личен и колективен простор на сеќавање. „When All the Leaves Have Been Burned“ на Јли Даклани се инспирира од традицијата на создавање музика со лисја во планините на Косово, претворајќи го овој кревок звучен феномен во симбол на воените разурнувања и надежта за подобра иднина.
„NULA“ на Југ Марковиќ се навраќа на секојдневието во Белград во деведесеттите години, обележано со војна, хиперинфлација, безвредни банкноти и борба за опстанок. Преку лични сеќавања, уличниот говор и статистиката за инфлацијата, делото ја претвора економската катастрофа во звучна хроника на едно време.
Македонскиот придонес во проектот е делото „Electroacoustic Mantra From Ex YU to EU“ на Ана Пандевска, композиција за сопран, мецосопран и електроника, инспирирана од македонското општествено и политичко искуство по распадот на Југославија. Преку кружната музичка форма на рондото, делото ја отсликува повторливоста на долгогодишните дебати за името на државата и преговорите за членство во Европската Унија и НАТО. Традиционалната македонска песна „Две ми моми, две ми дружки – Лазаренки“ е основа на главната музичка тема, поврзувајќи го препознатливиот македонски музички идентитет со современи вокални техники и електронски звук. Границата меѓу живите гласови и снимените звуци намерно се замаглува, отворајќи прашање за разликата меѓу вистината и политичката манипулација во секојдневниот живот.
Преку овие седум дела, „BALKAN AFFAIRS“ не нуди едноставни одговори ниту универзална слика за минатото. Наместо тоа, создава простор во кој различните искуства, сеќавања и перспективи можат да се слушнат, да се судрат и да се преиспитаат. Тоа е уметничко соочување со наследството на една заедничка држава и со прашањето што останува од заедничкиот живот кога границите, идеологиите и националните наративи ќе се променат.